Blog I'm Dominika Polak prosi o zaakceptowanie plików cookie związanych z działaniem strony internetowej. Więcej informacji o plikach cookie i przetwarzaniu danych osobowych można znaleźć w Polityce ochrony prywatności.późniejAKCEPTUJE

Sierpień 29, 2019

Niepełnosprawny czy osoba z niepełnosprawnością?

Z czym kojarzy się niepełnosprawność?

Niepełnosprawność to tragedia osobista. Ludzie z niepełnosprawnością są niesamodzielni, potrzebują pomocy, cierpią, a ich życie jest niezwykle trudne. Ich życie to walka. Niepełnosprawność kojarzy się z ograniczeniami oraz barierami. Taki przekaz dotyczący niepełnosprawności otrzymujemy już od najmłodszych lat. Dobre postacie w bajkach są piękne, te złe – brzydkie. Niepełnosprawność to kara. Przekaz ten jest utrwalany przez całe życie. Boimy się niepełnosprawności. Nie znamy jej.

Osoby z niepełnosprawnością stanowią kilkanaście procent społeczeństwa, a jednak rzadko można dostrzec je w masowych mediach. Jeżeli już się pojawiają to w kontekście swojej niepełnosprawności, co powoduje, że postrzegani są jedynie przez jej pryzmat.

Większość z nas na co dzień nie ma kontaktu z osobami z niepełnosprawnością. Utrwalany jest w naszych głowach zatem ich wizerunek, który pojawia się w mediach. Pełne tragizmu reportaże, programy i artykuły, w których pokazywany jest niezwykle ciężki los osób z niepełnosprawnością. Trudno ocenić jest różnorodne akcje dobroczynne oraz zbiórki internetowe. Z jednej strony utrwalają one negatywny obraz osób z niepełnosprawnością jako cierpiących, niesamodzielnych i skazanych na dobrą wolę obcych ludzi. Z drugiej niosą pomoc. I niezaprzeczalnie są potrzebne!

Kolejną kwestią jest język, którym opisuje się osoby z niepełnosprawnością. W mediach nadal używa się określeń – inwalida, kaleka, upośledzony, poszkodowany przez los, przykuty do wózka. Określenia te mają na celu spotęgować uczucie litości wobec osób z niepełnosprawnością, nadać emocjonalny ton, zwrócić uwagę. Jednocześnie upowszechnia się w opinii publicznej pejoratywne określenia osób z niepełnosprawnością.

Żyjemy w kulturze, w której wiadomo, że lepiej jest być młodym, pięknym i bogatym, niż starym, brzydkim i biednym. O ile starość lub bieda może wywołać w nas również pozytywne skojarzenia i wartości. O tyle trudno jest nam dostrzec coś pięknego w “brzydocie”. Świat internetu skutecznie nas do tego nie zachęca. Świat mediów również. Nie spotykamy się z prezenterami, aktorami lub wokalistami, którzy są osobami z niepełnosprawnością. Kult piękna wygrywa. Dużo wygodniej jest myśleć o większości, niż przejmować się mniejszością. Wszyscy mają pasować do idealnego obrazka. Nikt nie powinien się wyróżniać.

To społeczeństwo kategoryzuje osoby z niepełnosprawnością

Osoby z niepełnosprawnością to osoby, które chcą być niezależne, chcą aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym. Chcą, ale nie mogą. Jest jeszcze wiele do zrobienia, ponieważ to społeczeństwo kategoryzuje je jako „niepełnosprawne”. To społeczeństwo szufladkuje. Każdy z nas jest inny. Różnimy się pod względem fizycznym i psychicznym. Ktoś ma problem ze wzrokiem i musi nosić okulary. Ktoś inny korzysta z wózka, aby móc się poruszać.

Przyczyn niepełnosprawności jest wiele – genetyka, wada wrodzona, wypadek, a nawet błąd ludzki. Wysokie chodniki, brak podjazdów, brak udogodnień powodują, że osoby z niepełnosprawnością nawet jeżeli chcą, to nie mogą być niezależne. Sama codziennie mierzę się ze źle zaprojektowaną infrastrukturą, gdy prowadzę wózek dziecięcy. Nie jestem w stanie zrobić zakupów w wielu sklepach , ponieważ prowadzą do nich wysokie schody. Bez podjazdów. To tylko jeden z wielu przykładów.


Wyobraźcie sobie ile barier napotykają na swojej drodze osoby z niepełnosprawnością. Gdyby ich nie było, gdyby konstruowano przestrzeń publiczną z myślą o nas wszystkich – większość osób z niepełnosprawnością nie potrzebowałaby naszej pomocy. Mogłaby być samodzielna. Tak jak tego chce. To świat wokół nich (projektowany bez myśli o wszystkich) powoduje, że osoby z niepełnosprawnością nie mogą aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym. Bez proszenia o pomoc. Bez litości. Bez słabości.

Każdy z nas się czegoś boi. Każdy z nas ma jakieś ograniczenia. Jeden z nas potrafi pływać, inny wspinać się po górach. Wyobraźcie sobie, że osoba, która ma lęk wysokości musi spacerować po najwyższym budynku świata. Osoba, która nie potrafi pływać – żeglować na otwartym oceanie. A osoba, która panicznie boi się pająków, przebywać z nimi w jednym pomieszczeniu. Wówczas nawet najprostsza czynność będzie urastać do niezwykłego czynu. Czy tylko powszechnie pojmowana „niepełnosprawność” czyni z ludzi niepełnosprawnych?

Tylko nie sprawny inaczej

Osoby z niepełnosprawnością (w dużej mierze) nie cierpią z powodu niepełnosprawności. Czują się jak każdy inny człowiek. I są! Tacy sami jak każdy z nas. To społeczeństwo kategoryzuje je jako „osoby niepełnosprawne”. Niepełnosprawność jako stan wrodzony – tak jak w przypadku Ignasia – powoduje przystosowanie do swojej sytuacji i sprawne funkcjonowanie. Wiele z Was także nie widzi Ignasia jako niepełnosprawnego, lecz jak zwyczajnie funkcjonującego chłopca. Dlatego, że ja oraz nasi najbliżsi nie szufladkują go. Dajemy mu możliwości do tego, aby mógł być samodzielny i aktywnie się bawić.

Określenie „osoba niepełnosprawna” powoduje, że osobie tej przypisuje się cechę niepełnosprawności. Ta osoba jest niepełnosprawna. Kropka. Zamyka się tę osobę w jej niepełnosprawności. Przypisuje się jej tą jedną cechę. Stygmatyzuje się. Niejednokrotnie zapewne zwróciliście uwagę, że określa się kogoś jako „osobę niepełnosprawną”, a osoba ta świetnie sobie radzi i kompletnie do tego określenia nie pasuje.

Określenie „osoba z niepełnosprawnością” wskazuje, że niepełnosprawność jest jedną z wielu cech. Nie określa człowieka jako niepełnosprawnego, ale wskazuje, że taka cecha występuje. Tak jak wiele innych cech.

Obecnie odchodzi się od stosowania określenia „osoba niepełnosprawna”, na rzecz „osoba z niepełnosprawnością”. Miejcie to proszę na uwadze, gdy wypowiadacie się lub piszecie o osobach z niepełnosprawnością. I nie używajcie określenia sprawny inaczej, inwalida, kaleka, ślepy. Nie zdając sobie z tego sprawy możecie kogoś urazić.

Termin „osoba niepełnosprawna” używany jest w oficjalnej komunikacji językowej, w potocznym słownictwie również używa się określeń dotyczących niepełnosprawności o ujemnym zabarwieniu.Zanim określenie “osoba z niepełnosprawnością” w miejsce “osoba niepełnosprawna” lub “niepełnosprawny” trafi do powszechnego użytku minie pewnie sporo czasu. Negatywnie zabarwione terminy nie znikną z dnia na dzień, ale by pomóc budować społeczeństwo pozbawione barier nie trzeba czekać na święta, czy kolejną ogólnokrajową zbiórkę pieniędzy. Można zacząć działać teraz. I nie musimy z dnia na dzień stać się specjalistami od niepełnosprawności, ale zrobić jeden krok. Jeden mały krok do dużej zmiany.

Niepełnosprawność wywołuje strach

Pomimo wielu deklaracji, wiele obszarów nadal jest niedostępnych dla osób z niepełnosprawnością. Niepełnosprawność wywołuje strach. Nie można jednak dla zasady bać się niepełnosprawności. Osoby z niepełnosprawnością zwykle robią, to samo co my, ale nie w ten sam sposób. Ale przecież każdy z nas ma swój ulubiony sposób wykonywania codziennych obowiązków. Bez względu na naszą sprawność większość czynności wykonujemy odmiennie od reszty.

Pojęcie „niepełnosprawny” u każdego z nas wywołuje inne skojarzenia. Niepełnosprawność może kojarzyć się z poruszaniem się na wózku inwalidzkim, z niepełnosprawnością ruchową lub intelektualną. Najczęściej jednak pojęcie to jest mylnie interpretowane. Kojarzy się chorobą. Nie każda jednak osoba dotknięta chorobą jest niepełnosprawna. Niepełnosprawność, zdrowie i choroba to odmienne stany psychofizjologiczne, a brak wiedzy przyczynia się do powstawania mitów i stereotypów.

Wiązanie niepełnosprawności z chorobą skutkuje dyskryminacją osób z niepełnosprawnością, ze względu na obawę zarażeniem się. Wśród ludzi „pełnosprawnych” są osoby chorowite, chore przewlekle lub chore psychicznie. Podobnie jest wśród osób z niepełnosprawnością.

Ignaś jako chłopiec z wadą wrodzoną nie jest osobą niepełnosprawną. Co potwierdzi każdy, kto go zna. Jest osobą z niepełnosprawnością. Poza tym jest synem, wnukiem, bratem, kolegą, uśmiechniętym chłopcem, który uwielbia grać w piłkę, wchodzić po schodach, zjeżdżać na zjeżdżalni i bawi się w basenie. A to wszystko z wadą wrodzoną kończyn dolnych! Osoba z niepełnosprawnością staje się podobna do osoby z blond włosami, osoby z niebieskimi oczami, osobą z aparatem na zębach, czy okularami na nosie. Innymi słowy, z czymś, co nie określa tej osoby jako całości. Z czymś, co można od tej osoby „oddzielić”. I właśnie dlatego właściwa i niepodlegająca dyskusji jest zmiana naszego nazewnictwa na „osoby z niepełnosprawnością”, ponieważ hemimelia fibular, nie wyznacza tego kim jest Ignaś. A na pewno nie jest niepełnosprawny.

Patrzeć, nie oznacza widzieć. Patrzeć nie oznacza dostrzegać.

Nie każdy widzi to, co inni. Pomimo rozwoju kultury, dostępu do Internetu, możliwości podróżowania po świecie nadal istnieje przepaść między człowiekiem a człowiekiem. Całkowicie niezrozumiale.

W Skandynawii obecnie stosuje się terminologię „różnorodność funkcjonalna” w zamian „osoba z niepełnosprawnością”. Ma to na celu całkowitą likwidację kategoryzowania ludzi na grupy, ponieważ każdy z nas jest równy.

Każdy z nas jest różnorodny. Jeden z nas potrafi przebiec maraton, inny dostaje zadyszki po pięciominutowym spacerze. Jeden z nas widzi bez okularów, a drugi ich potrzebuje. Dzieci i osoby starsze potrzebują naszej pomocy, muszą być nakarmione, gdy reszta społeczeństwa potrafi samodzielnie przyrządzić i zjeść posiłek. Nikt z tych osób nie jest gorszy, nikt nie jest lepszy.

Dlaczego nie dziwi nas, gdy widzimy osobę w okularach na nosie, które pomagają widzieć?

Dlaczego dziwi nas, gdy widzimy osobę z protezą lub na wózku inwalidzkim, która pomaga się poruszać?

Bo jesteśmy przyzwyczajeni do widoku osób w okularach.

Oswoiliśmy je.

Mam nadzieję, że oswoimy także inne rodzaje „niepełnosprawności”.

Nie faworyzujmy „normalności”, ale dostrzegajmy różnice między nami.


4 KOMENTARZY

4
Dodaj komentarz

avatar
4 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
DorotaWeronikaPaulinaOnaaa Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Onaaa
Gość
Onaaa

Brawo! Potrzebny, uświadamiający wpis.

Paulina
Gość
Paulina

Niepełnosprawność dla większości to brzydota, ból , cierpienie, problem. Doświadczyłam to niejednokrotnie na własnej skórze. Kiedy jako młoda, uśmiechnięta, modnie ubrana dziewczyna przyznawałam się do mojej cechy ( jednej z wielu ) jaką jest bycie osoba z niepełnosprawnością większości ludziom to nie pasowało na tyle że musiałam to niejednokrotnie publicznie potwierdzać. Sprawiało to , że z jednej strony czułam wstyd ale i ogromna złość – długo pracowałam nad tym aby zmienić to myślenie i z uśmiechem odpowiadać że bardzo mnie cieszy ich niedowierzanie bo to oznacza że praca jaką wkładam w rehabilitacje przynosi efekty! Niestety są też traumy , które… Czytaj więcej »

Weronika
Gość
Weronika

CZYTAJMY takie rzeczy. Na to nigdy nie szkoda czasu!! Brawo Dominika 💪💪💪

Dorota
Gość
Dorota

Rewelacyjny wpis. Trafiony 100% w punkt, pracuje w rejestracji rehabilitacji i czasami rejestrując ludzi zastanawiam się kto posiada większą niepełnosprawność, bo wychodzi na to, że osoby, które faktycznie jej nie posiadają. Mamy młodego chłopaka 19 lat z nie operacyjnymi tetniakami głowy, przyjeżdża zawsze z rodzicami, bo nie może sam się poruszać, ale ma tak przeogromna chęć życia i walki o normalność, że stał się dla mnie przykładem dla innych młodych ludzi, którzy są dla mnie przykładem bo nogę złamał. Ta praca i mnie nauczyła przez 5 lat tego co napisałaś NIE KATEKORYZOWANIA LUDZI ❤️❤️ Info o twoim blogu znalazłam na… Czytaj więcej »